İş Hukuku

İşçi hakları, işveren yükümlülükleri, iş sözleşmeleri, tazminat davaları ve diğer tüm iş hukuku konularında uzman avukatlarımızla size yardımcı oluyoruz.

İş Hukuku Nedir?

İş Hukuku, işçilerin sahip olduğu hakları, işçi ve işveren arasındaki iş ilişkisini düzenleyen bir özel hukuk dalıdır. Yani, İş sözleşmesinden kaynaklı hukuki ilişkide işçi ve işverenin hak ve sorumluluklarının kapsamını belirlemektedir.

İş Hukuku Neleri Kapsar?

İş hukukunun kapsamı, bireysel ve toplu iş hukuku olmak üzere iki başlık altında belirtilmektedir. Bireysel iş hukuku temelde akla ilk gelen tanımıdır. Yani bireysel iş hukuku işçi ve işveren arasında bulunan iş sözleşmesinden kaynaklanan iş ilişkisini ve bu ilişkiye devletin toplum düzenini korumak için yaptığı müdahaleleri kapsamaktadır. Bunun yanı sıra toplu iş hukuku sosyal devlet düşüncesinin bir gereği olarak ortaya çıkmıştır. Buna göre toplu iş hukukunda işveren, işçi sendikası ve işveren sendikası arasındaki ilişkileri düzenlemektedir. Toplu iş hukukunun kapsamına baktığımızda ise sendika kuruluşu, toplu iş sözleşmesi, sendika genel kurul kararları alınması – iptali gibi konular yer almaktadır.

İş Hukuku Temel Kavramları Nelerdir?

İş hukukuna ilişkin temel kavramlar 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesinde tanımlar başlığı altında sayılmıştır. Bu tanıma göre;

İşçi: Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişi olarak tanımlanmıştır.

İşveren: İşçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişi yahut tüzel kişiliği olmayan kurum kuruluş şeklinde tanımlanmıştır. Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir husus da işçi statüsünde personel çalıştıran kamu kurumlarının da İş Kanunu’na göre işveren olarak ele alınmasıdır.

İş İlişkisi: İşçi ve işveren arasında kurulan ilişki şeklinde tanımlanmıştır.

İşyeri: İşveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birim olarak tanımlanmıştır. İş yerine bağlı yerler, dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, eğitim yeri ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçlar işyerinden sayılır.

İşveren Vekili: İşveren adına hareket eden ve işin, işyerinin ve işletmenin yönetiminde görevli kişi şeklinde tanımlanmıştır. Bu noktada kanun işveren vekili olarak görev yapan kişinin kanunda işveren için öngörülen her çeşit sorumluluk ve zorunluluklardan kendisinin de sorumlu olduğu belirtilmiştir.

Asıl işveren-alt işveren ilişkisi: ‘’Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir’’ şeklinde tanımlanmıştır. 

İş Hukuku Özellikleri Nelerdir?

1. İş hukukunun manifestosu işçinin korunmasıdır. Borçlar Hukuku’nun temel ilkelerinden biri olan sözleşme serbestisi ilkesinin iş sözleşmelerinde sözleşmenin zayıf tarafı olan işçinin korunmasını zorlaştırmıştır. Bu nedenle işçi lehine koruyucu düzenlemelere getirilmiştir.
2. İşçi lehine yorum ilkesi. Anlamı açık olmayan iş mevzuatı kurallarının işçi lehin yorumlanması genellikle kabul edilmektedir.
3. İş hukuku sözleşme özgürlüğünü sınırlandırmaktadır.
4. İş hukuku karma bir hukuk dalıdır. Hem özel hukuk hem kam kamu hukuku karakterlidir. Bu alan işçi ve işveren arasında özel bir hukuki düzenlemekteyse de devletin bu alan üzerindeki etkileri kamu hukuku karakteri katmaktadır.

İş Kanunu Kimleri Kapsar?

4857 sayılı İş Kanunu aralarında iş sözleşmesi bulunan işveren ve işçiler arasındaki ilişkileri düzenlemektedir. Buna göre istisnalar hariç olmak üzere bir iş sözleşmesine bağlı olan işverenleri, işveren vekillerini ve işçileri kapsamaktadır. Bu durumun istisnaları bulunmaktadır. Baktığımızda 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na bağlı olarak çalışanlar (halk arasında 657’ye tabi olanlar) iş kanunu kapsamında değildir. Fakat bir kamu kurumunda işçi olarak çalışan kişiler hakkında elbette iş kanunu hükümleri uygulanacaktır. İş kanunu kapsamına girmeyen işler İş Kanunu md. 4’te sayılmıştır.

İş Hukuku Dalları Nelerdir?

İş hukuku; bireysel ve toplu iş hukuku olarak iki alt dala ayrılmaktadır. Bireysel iş hukukunda, işçi ve işveren arasında bulunan iş sözleşmesinden kaynaklanan ilişkisini ve bu ilişkiye devletin toplum düzenini korumak için yaptığı müdahaleleri kapsamaktadır. Toplu iş hukukunda ise işveren, işçi sendikası ve işveren sendikası arasında var olan ilişkinin nasıl olacağını düzenlemektedir.

İş Hukukunu Kapsamayan İşler Nelerdir?

İş Kanunu’nun 4. maddesinde yer alan düzenlemeye göre kanun kapsamına girmeyen işler sayılmıştır. Bu maddeye göre aşağıdaki işlere İş Kanunu hükümleri uygulanamaz;

a) Deniz ve hava taşıma işlerinde,

b) 50'den az işçi çalıştırılan (50 dahil) tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde veya işletmelerinde,

c) Aile ekonomisi sınırları içinde kalan tarımla ilgili her çeşit yapı işleri,

d) Bir ailenin üyeleri ve 3’üncü dereceye kadar (3’üncü derece dahil) hısımları arasında dışardan başka biri katılmayarak evlerde ve el sanatlarının yapıldığı işlerde,

e) Ev hizmetlerinde,

f) Çıraklar hakkında,

g) Sporcular hakkında,

h) Rehabilite edilenler hakkında,

ı) 507 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Kanununun 2’nci maddesinin tarifine uygun üç kişinin çalıştığı işyerlerinde

İş Hukukunun Kaynakları Nelerdir?

İş hukukuna ilişkin kaynaklar genel ve özel kaynaklar olarak iki başlığa ayrılmaktadır:

Genel Kaynaklar:

İş hukukunun genel kaynakları aşağıdaki gibidir;

• Anayasa: İş hukukunda başvurulacak ilk kaynaktır.
• Kanunlar: 4857 sayılı İş Kanunu, Sendikalar Kanunu, Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu, Basın İş Kanunu, Deniz İş Kanunu, Türk Borçlar Kanunu'ndaki iş sözleşmesine ilişkin hükümler  iş hukukuna ilişkindir.
• Uluslararası Sözleşmeler,
• Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri,
• Yönetmelikler,
• Yargı kararları,
• Doktrin.

Özel Kaynaklar:

Özel kaynakları aşağıdaki gibidir;

• İş Sözleşmesi ve Toplu İş Sözleşmesi,
• İşyeri İç Yönetmeliği,
• İşyeri Uygulamaları,
• İşverenin Yönetim Hakkı

İş Hukukunun Dava Türleri Nelerdir?

İş Hukukunun kapsamına giren uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülmektedir. Buna göre iş mahkemesinin görev alanına giren uyuşmazlıklar şunlardır;

• İhbar tazminatı, kıdem tazminatı, kötü niyet tazminatı vb. uyuşmazlıklar
• İşçilerin alacak davaları için de iş mahkemesi görevlidir; fazla mesai alacağı, ücret alacağı vb.
• İş kazası ile ilgili sorunlar, ölüm iş kazası ve tazminat konuları
• İşe iade davaları iş mahkemesinin görev alanındadır
• İş hukukuyla ilişkili Tespit davaları
• Sosyal Güvenlik Kurumu ile ilgili anlaşmazlıklar
• Özel kanunlarla belirlenen bazı davalar da iş mahkemelerinin görev tanımında yer almaktadır.

IKY Partners’dan Destek Alabileceğiniz Konular

IKY Partners olarak, İş hukuku alanındaki uzmanlığımız ve deneyimimizle size kapsamlı hizmet sunuyoruz. İş hukukuyla ilgili aşağıdaki her konuda iş hukuku avukatlarımızdan destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz. IKY Partners olarak iş hukuku kapsamında avukatlarımız tarafından müvekkillerimize sunduğumuz başlıca hizmetlerimiz şunlardır;

• İşe iade dava sürecinin yürütülmesi
• Fazla mesai ücreti, Kıdem tazminatı, İhbar tazminatı vb haklara ilişkin dava süreçlerinin yürütülmesi
• Hizmet tespit davası sürecinin yürütülmesi
• İşçi ve işveren arasında oluşan uyuşmazlıklara ilişkin çözüm yolları oluşturulması
• Fazla mesai ücreti, Kıdem tazminatı, İhbar tazminatı, vb haklara ilişkin hesaplamalar yapılması
• Türkiye’de çalışacak yabancılara oturum ve çalışma izni alınması    
• İş sözleşmelerinin incelenmesi ve oluşturulması, İkale sözleşmeleri,
• İş sözleşmelerinin güncel mevzuata uyum sürecinin yerine getirilmesi
• Sosyal güvenlik hukukuna ilişkin konular,
• İş sağlığı ve güvenliği hukukuna ilişkin konular,
• İşyeri ve ruhsat gereklilikleri

Sık Sorulan Sorular