Temyiz Mahkemesi Nedir?

Türk hukukunda temyiz mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay olarak iki temel yapıda karşımıza çıkar. Yargıtay, hukuk ve ceza davalarında verilen kararların temyiz yoluyla incelendiği mahkemedir. Danıştay ise, idari davalarda ve vergi mahkemelerinden çıkan kararların temyiz incelemesini yapar. Yargıtay ve Danıştay, Türkiye'nin en üst dereceli mahkemeleridir ve kararları nihai niteliktedir.

Yargıtay: Türk Medeni Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu gibi yasaların uygulanmasıyla ilgili davaların temyiz incelemesini yapar.

Danıştay: İdare hukuku ile ilgili davalarda, idari işlemlerin ve idari sözleşmelerin yargısal denetimini sağlar.

Temyiz Nedir?

Temyiz, mahkeme tarafından verilen kararın, bir üst mahkeme tarafından hukuki ve usuli açıdan yeniden incelenmesi sürecidir. Bu süreçte, davaların Yargıtay veya Danıştay tarafından gözden geçirilmesi ve değerlendirilmesi gerçekleşir. Temyiz süreci, kararın hukuka uygun olup olmadığının kontrol edilmesi ve adaletin sağlanması amacını taşır.

Temyiz süreci, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) ve Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) gibi yasal düzenlemelerle detaylı bir şekilde ele alınmıştır.

Temyize Gitmek Ne Demek?

Temyize gitmek, bir mahkeme kararının tarafı olan kişi veya kişilerin, söz konusu kararı kabul etmeyip, daha üst bir yargı organına (Yargıtay veya Danıştay) başvurarak, kararın yeniden incelenmesini talep etmesi işlemidir. Bu süreç, genellikle mahkeme kararının tebliğinden itibaren belirli bir süre içinde başlatılmalıdır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK): Hukuki uyuşmazlıkların çözümünde temyiz sürecini düzenler. Bu kanun, hangi hallerde ve nasıl temyiz başvurusunda bulunulacağını açıklar.

Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK): Ceza davalarında temyiz sürecini düzenleyen yasal metindir. Bu kanun, ceza davalarında kararların temyiz edilme koşullarını ve sürecini detaylandırır.

Temyiz sürecinde, başvurunun nasıl yapılacağı, hangi belgelerin sunulması gerektiği, başvurunun süresi ve temyiz incelemesi sonucunda alınabilen kararlar gibi konular, söz konusu kanunlarla belirlenmektedir. Bu süreç, yargı kararlarının adil ve hukuka uygun olmasını sağlamak için kritik bir işlev görür.

Hangi Davalar Temyize Gidebilir?

Türk hukukunda temyize gidilebilecek davalar, genellikle kararın önemli maddi ve manevi sonuçlar doğurduğu hallerde sınırlı olmaktadır. HMK ve CMK'da belirli şartlar ve limitler altında hangi davalarda temyiz yoluna başvurulabileceği belirtilmiştir.

Hukuk Davaları: HMK'ya göre, belli bir parasal değerin üstündeki davalarda ve temyiz edilebilen nitelikteki kararları içermektedir. (kesin hükümler, ihtiyati tedbir kararları vb.) için temyiz yoluna başvurulabilmektedir. HMK'nın 341. maddesinde temyiz edilebilen kararlar ve şartlar detaylandırılmıştır.

Ceza Davaları: CMK kapsamında, özellikle belirli bir hapis veya adli para cezasını aşan kararlar için temyiz başvurusu yapılabilmektedir. CMK'nın 268-272. maddeleri arasında, temyiz başvurusunun koşulları ve işleyişi açıklanmıştır.

Temyiz Başvurusu Nasıl Yapılır?

Temyiz başvurusu, ilgili mahkeme kararının tarafı olan kişiler tarafından, kararın tebliğinden itibaren belirlenen süre içinde yapılabilmektedir.

Hukuk Davaları: HMK uyarınca, temyiz başvurusu için mahkeme kararının tebliğinden itibaren 2 haftalık bir süre bulunmaktadır. Temyiz talebi, kararı veren mahkemeye temyiz dilekçesi ile yapılmaktadır.

Ceza Davaları: CMK'ya göre, temyiz başvurusunun nasıl yapılacağı ve süresi, kararın niteliğine göre değişiklik gösterir. Genellikle kararın tebliği üzerine 7 gün içinde yapılmaktadır.

Temyiz Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?

Temyiz dilekçesi, temyiz başvurusunun yapıldığı ve mahkeme kararına itirazın gerekçelerinin yazılı olduğu resmi bir belgedir. Dilekçede, aşağıdaki unsurların bulunması gerekir:

• Başvurucunun adı, soyadı ve adresi,
• Temyize konu olan mahkeme kararının tarihi ve numarası,
• Gerekçeleri,
• Temyiz edilen karara ilişkin talepler.

Temyiz dilekçesinin hazırlanışı ve sunuluşu, HMK ve CMK'da detaylı olarak açıklanmıştır. HMK'nın 362. maddesi, temyiz dilekçesinin içeriği ve nasıl hazırlanacağına dair yönergeler içerir. CMK'nın 271. maddesi ise ceza davaları için temyiz dilekçesinin hazırlanışını ve içermesi gereken bilgileri belirtir.

Bu bilgiler ışığında, temyiz sürecine dair detaylı bilgi ve yönergeler için ilgili kanun maddelerinin incelenmesi faydalı olacaktır.

Temyiz Dilekçesi Nereye Verilir?

Temyiz dilekçesi, ilgili davanın görüldüğü mahkemeye verilmektedir. Bu mahkeme, temyiz başvurusunu alır ve gereken incelemeleri yaparak dosyayı Yargıtay veya Danıştay'a iletir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) ve Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK), temyiz süreci ile ilgili genel işleyişi açıklar ancak temyiz dilekçesinin verilmesi ile ilgili spesifik bir madde içermez. Ancak, temyiz başvurusunun nasıl yapılacağına dair usul ve esaslar bu kanunlarda detaylandırılmıştır.

Kimler Temyiz Hakkına Sahiptir?

Temyiz hakkı, dava sürecinde taraf pozisyonunda olan kişilere tanınan bir haktır. Bu, davacı, davalı ve dava sürecinde lehine veya aleyhine karar verilen tüm tarafları içerir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) ve Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK), temyiz hakkının kimlere ait olduğunu açıkça belirtir:

HMK'nın temyiz başvurusu ile ilgili maddeleri, hukuk davalarında temyiz hakkının kullanımını düzenler.

CMK, ceza davalarında kimlerin temyiz başvurusu yapabileceğini detaylandırır. Bu, genellikle mahkumiyet kararı alan sanıklar, kamu davasını yürüten savcılar ve bazı durumlarda mağdur veya mağdurun yakınları olabilmektedir.

Temyiz Edilebilecek Kararlar Nelerdir?

Temyiz edilebilecek kararlar, genellikle nihai kararlar ve bazı ara kararlar olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. HMK ve CMK, temyiz edilebilir kararları aşağıdaki gibi belirler:

Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK): Belli bir değerin üzerindeki maddi anlaşmazlıklar, tazminat kararları ve hukuki statüyü etkileyen kararlar temyiz edilebilmektedir. HMK, hangi tür kararların temyiz edilebileceğini belirlerken, özellikle değer sınırlarını ve kararın niteliğini dikkate alır.

Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK): Genellikle hapis cezası veya adli para cezası gibi cezai yaptırım içeren kararlar temyiz edilebilmektedir. CMK, ceza davalarında temyiz edilebilen kararları ve bu kararların hangi şartlarda temyiz edilebileceğini açıklamaktadır.

Her iki kanun da, temyiz sürecinin nasıl işleyeceği, temyiz başvurusunun nasıl yapılacağı ve temyiz dilekçesinin nasıl hazırlanıp nereye verileceği gibi konuları detaylı bir şekilde ele alır. Ancak, temyiz süreci ile ilgili daha detaylı bilgi ve hukuki danışmanlık için IKY Hukuk Bürosu size her konuda destek olacaktır.

Temyiz Edilemeyecek Kararlar

Temyiz edilemeyecek kararlar genellikle kararın niteliği, değeri veya mahiyeti ile ilgilidir. Bu kararlar, yargılamayı esastan etkilemeyen ara kararlar, belli bir maddi değerin altındaki uyuşmazlıklar veya kanunla açıkça temyiz dışı bırakılan diğer kararlar olabilmektedir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK): HMK, temyiz edilemeyecek kararları ve koşulları belirtir. Örneğin, belirli bir parasal değerin altındaki davaların kararları genellikle temyiz edilemez. Ancak HMK'da bu konuya dair spesifik maddeler bulunmaktadır ve bu maddeler, hangi kararların temyiz dışı olduğunu açıkça belirler.

Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK): CMK, özellikle belirli bir ceza miktarının altında kalan ve bazı usuli kararlar gibi temyiz edilemeyecek kararları içerir. CMK'da, temyiz edilemeyecek kararlarla ilgili spesifik hükümler yer alır.

Temyiz Nereye Yapılır?

Temyiz başvurusu, kararın verildiği mahkemeye yapılmaktadır. Bu mahkeme, temyiz başvurusunu ilgili üst mahkemeye, yani Yargıtay veya Danıştay'a iletir.

Hukuk ve ceza davalarında, temyiz başvurusunun Yargıtay'a yapılması gerekir.

İdari davalarda ise, temyiz başvurusu Danıştay'a yapılmaktadır.

Temyiz İnceleme Aşamaları

Temyiz inceleme süreci, başvurunun yapılmasından itibaren birkaç aşamadan oluşur:

Başvuru Aşaması: Temyiz başvurusu, kararın alındığı mahkemeye yapılmaktadır. Bu aşamada temyiz dilekçesi ve gerekli belgeler sunulmaktadır.

Dosyanın İlgili Mahkemeye Gönderilmesi: İlk derece mahkemesi, temyiz başvurusunu ve dosyayı Yargıtay veya Danıştay'a iletir.

Ön İnceleme: Yargıtay veya Danıştay, dosyayı öncelikle usul yönünden inceler. Bu aşamada başvurunun süre ve şekil yönünden uygun olup olmadığı değerlendirilmektedir.

Esas İnceleme: Usul yönünden bir eksiklik bulunmaması durumunda, dosya esas yönünden incelenmeye alınır. Bu inceleme sırasında davanın meramı, deliller ve hukuki değerlendirme detaylı bir şekilde ele alınır.

Karar Aşaması: İncelemeler tamamlandıktan sonra Yargıtay veya Danıştay, temyiz başvurusuna ilişkin kararını verir. Bu karar, kararın onanması, bozulması veya düzeltilmesi olabilmektedir.

Temyiz Mahkemesi Nedir?

Türk Hukukunda, temyiz mahkemesi olarak bilinen Yargıtay, adli ve hukuki uyuşmazlıklarda ilk ve ikinci derece mahkemeleri tarafından verilen kararların, kanun yoluyla belirlenen durumlar ve usuller çerçevesinde, yasaya uygunluğunun denetlendiği yüksek dereceli bir mahkemedir. Ceza davalarında Yargıtay'ın ceza dairesi, hukuk davalarında ise hukuk dairesi temyiz incelemesi yapar.

Temyiz İncelemesi Sonucunda Verilebilecek Kararlar

Temyiz incelemesi sonucunda Yargıtay tarafından verilebilecek kararlar genellikle şunlardır:

Onama Kararı: İlk ve ikinci derece mahkeme kararlarının usul ve yasaya uygun olduğuna karar verilirse, Yargıtay kararı onar. Bu durumda, mahkemenin kararı kesinleşir.

Bozma Kararı: Eğer Yargıtay, mahkeme kararında hukuki veya usuli bir hata bulursa, kararı bozmaktadır. Davayı, genellikle daha fazla delil toplamak veya hukuki değerlendirme yapmak üzere ilk derece mahkemesine geri göndermektedir.

Düzeltme Kararı: Yargıtay, kararda düzeltilebilecek küçük hatalar bulduğunda, bunları düzeltebilir ve kararı onaylayabilir.

Temyiz ve İstinaf Arasındaki Fark

Temyiz ve istinaf, Türk yargı sisteminde iki farklı kanun yolu olup, başlıca farkları şunlardır:

Mahkeme Seviyesi ve Fonksiyonu: İstinaf mahkemeleri, yerel mahkemeler tarafından verilen kararların, hem hukuki hem de faktik (olgu) yönlerden incelendiği ikinci derece mahkemelerdir. Temyiz ise, Yargıtay tarafından gerçekleştirilen ve genellikle hukuki meselelere odaklanan daha üst düzey bir incelemedir.

Kararların İncelenme Alanı: İstinaf mahkemeleri, davaya ilişkin olgusal ve hukuki yönleri tam olarak gözden geçirebilmektedir. Temyiz incelemesi daha çok hukuki yönlerle sınırlıdır. Genellikle olgusal tespitlerin yeniden değerlendirilmesi yapılamaz.

İtiraz Süreci: İlk derece mahkeme kararlarına karşı istinafa gidilebilmektedir. İstinaf mahkemesinin verdiği kararlar, belirli şartlar altında temyize tabi tutulabilmektedir. Yani, bir kararın Yargıtay tarafından incelenebilmesi için genellikle önce istinaf mahkemesinden geçmesi gerekmektedir.

Bu temel bilgiler, Türk hukuk sisteminde temyiz ve istinaf arasındaki farkları ve temyiz sürecinin nasıl işlediğini özetlemektedir. Hukuk sistemleri karmaşık ve sürekli gelişen yapılar olduğundan, daha detaylı bilgi ve güncel uygulamalar için IKY Hukuk Bürosu’ndan profesyonel hukuki danışmanlık almak her zaman en iyisidir.

Sık Sorulan Sorular